Christensen, Robertson & transities (column)

Clayton Christensen wuift kritiek weg; Robertson helpt

 

Clayton Christensen is de auteur van het invloedrijke boek The Innovator’s Dilemma uit 1997. Wij vinden deze Harvard-econoom belangrijk voor transitiedenken. harvard press logoHij benoemt als eerste het fenomeen dat bekende, uitstekend geleide commerciële organisaties vernieuwers zien opkomen die opereren op een nieuwe grondwaarde. Hij beschrijft hoe de leiders de vernieuwingen zelf ook uitproberen maar uiteindelijk besluiten er niet fors in te investeren. Samen met hun marktonderzoekers en financiers beoordelen ze de vernieuwing als ‘inferieur presterend’. Ze draagt namelijk niet bij aan versteviging van de basiswaarde waarop de leidende organisatie(s) leidend werden. De nieuwkomers worden daarop met rust gelaten in een niche van de samenleving, alwaar ze hun kinderziekten te boven kunnen komen. Vervolgens gaan ze een groeicurve in die véél steiler loopt dan de groei van de leidende partijen. Uiteindelijk vagen de vernieuwers de oude leiders weg, zelfs op hun eigen grondwaarden. De leidende partijen intussen, ontwikkelen dóór op een spoor waarmee ze zichzelf loszingen van wat de rest van de samenleving eigenlijk van ze wil. Ze worden te duur, te gecompliceerd en missen aansluiting met de actualiteit. Ze imploderen tenslotte. Clayton noemt dit alles disruptive innovation. Het boek uit 1997 werkt dit uit voor technologie-georiënteerde ontwrichting. Later schrijft Christensen artikelen op hogere schaalniveaus. Velen weten hoe snel Kodak ten onder ging terwijl het concern kort ervoor nog meer dan 95% van de Amerikaanse foto-filmmarkt in handen had.

ManagementTeam schreef in juni 2014 over de jongste polemiek rond Christensen’s theorie. In een lang interview met Businessweek verdedigt Christensen zich op de kritiek op zijn theorie van ontwrichtende innovatie. Enkele maanden nadien fileerde Jill Lepore, professor Amerikaanse geschiedenis aan Harvard, de wereldberoemde theorie in een essay in de The New Yorker. Christensen reageerde weer door te stellen dat de ontwikkeling van een theorie een proces is: ‘Elk punt dat ze probeert te maken over ‘The Innovator’s Dilemma’ is behandeld in een later boek of artikel. Elk punt!’ Lepore rekent Christensen onder andere aan dat hij een verkeerde voorspelling deed toen de iPhone uitkwam. Hij dacht dat het een flop zou worden. Christensen: ‘Ik framede hem niet als een disruptie ten opzichte van de laptop, maar als een duurzame innovatie ten opzichte van Nokia. Ik heb dat gewoon gemist. En het heeft me geholpen bij de theorie, want ik moest erachter komen: wie ben je aan het disrupten?’

Christensen werd beroemd op de schaal van grote commerciële ondernemingen. Transitiefocus ziet zijn denkwerk echter ook als een sleutel bij transitie-interventies, dus ook op maatschappelijke schaal. Dit geldt zeker als we het combineren met het werk van de Nederlandse psychiater Peter Robertson. In artikelen als ‘How people contribute to growth curves’ en zijn boek ‘De Ecologische Leider’ stelt Robertson dat naarmate systemen ouder worden, leiderschapsposten worden bevolkt door andere karakters dan in het begin. Het zijn de karaktereigenschappen in late levensfasen van systemen samen met de interactie tussen top-executives en hun directe omgeving die ertoe leiden dat grote systemen imploderen.

Het fenomeen dat leidende organisaties zo’n moeite hebben met vernieuwingen op een andere grondwaarde dan waarop zijzelf leidend werden speelt een rol bij de hervormingen in de Zorg, in de Ruimtelijke Ordening, bij Bouw, Landbouw, Politieke besluitvorming, Energietransitie en andere sectoren en thema’s. Begrip van Christensen & Robertson relativeert de rol van die heersende organisaties in tijden van transitie. Pas als ook dáár besluitvormers begrijpen wat er gaande is in tijden van transitie en ze hun marketeers en financiers daarvan overtuigen en zo investeringsstromen weten af te buigen richting discontinuïteit, is er hoop op overleven. Zelfs voor grote organisaties.

 

Sparren hierover? Bel of mail ons. We komen ook bij je langs.

TF transparant S

Wij brengen orde in tijden van deep change

Over onze opdrachtgevers

Transitiefocus werkt voor zéér uiteenlopende partijen. Gemeente Rotterdam. Gemeente Boxtel. Provincie Noord-Brabant. Ministerie van EZ. Ministerie van IenM. Ministerie van BZK. Zelfstandigen. Het Comité van Graanhandelaren. De Key-groep. FMO Bank. IMW Tilburg. ZET. Agrifood Capital. Raad Gezondheid Noord-Brabant. Brabantse MilieuFederatie met Universiteit Tilburg. Erasmus Universiteit Rotterdam. Gemeente Deurne. Individuele bestuurders van kleinere ondernemingen.

Boxtel: transities & governance

Voor het Brabantse middelgrote Boxtel ontwierpen we transitiesessies voor het complete College B&W én twintig ambtenaren. Motiverend en zéér goede reacties. We oefenden zelfs publieke toespraken. We werkten aan visualisaties als onderliggers voor dialoog met Boxtelaren en alliantiepartners. En we werken aan hun duurzaamheidsbeleid.

Provinciale Raad Gezondheid, N-Brabant: transities & gezondheid

We waren de transitiespreker op een feestelijke bijeenkomst van de Provinciale Raad Gezondheid Noord-Brabant ter gelegenheid het terugtreden van directeur Mariet Paes. Mariet Paes werd verkozen tot de meest invloedrijke persoon van de publieke gezondheidszorg van ons land. Transitiefocus’ Harry te Riele stond geprogrammeerd naast onder meer Raadvoorzitter Frank Petter en Commissaris van de Koning in Brabant, Wim van de Donk. Harry benoemde een behoefte in ons tijdsgewricht aan een weerbare mens die zich staande weet te houden in tijden van deep change: ‘weerbare mens in een veranderende wereld’. Onderstaande foto is van Mike Harris.

Transitiefocus’ Harry te Riele bij het afscheid van Mariet Paes, Provinciale Raad Gezondheid Noord-Brabant, dec 2014

Warandelezing: transities, landbouw & voeding

HtR op Warandelezing 2014

Transitiefocus’ Harry te Riele voor de jaarlijkse Warandelezing, Universiteit Tilburg.

Harry te Riele stond als co-referent van Jan Rotmans op de Warande-lezing universiteit Tilburg. Dit jaarlijkse evenement is opgezet door UTilburg, BMF en Brabants Dagblad. Het debat over duurzaamheidvraagstukken in Noord-Brabant staat centraal. Sprekers worden uitgedaagd hun visie te verbinden met actualiteit en beslissingen die nu moeten worden genomen. Eerder stonden op het podium Wubbo Ockels, Peter van Wijmen, Liesbeth van Tongeren, Bert Heemskerk, Jacqueline Cramer, Andre Faaij, Herman Wijffels, Jan Pronk, Pieter van Geel, Rob van Dorlandt, Hans Achterhuis, Lucas Reijnders, Wim Hafkamp en Riek Bakker. En nu dus Jan Rotmans met Harry te Riele als co-referent.

Installatiebedrijf Brabant: de rol van een MT-lid

In één dag handvatten om de transitie in jezelf en in het bedrijf een slag te kunnen geven. Zo coachte Transitiefocus een dag lang een directielid van een installatiebedrijf uit Brabant in het opereren in transities. Daarbij kwam niet alleen inhoudelijke kennis, maar ook inzicht in persoonlijke drijfveren en voorkeurspositie in transitieprocessen, een omgevingsscan en het actuele krachtenveld in beeld. De dag leverde een volle rugzak met inzichten en handvatten op. En ook een bewijs dat je in één dag een grote stap kunt zetten door de ‘kantelaars’ onder ons. Wordt vervolgd. Ook interesse voor zo’n turbo-transitie-coaching? Meld je hier.

Comité van Graanhandelaren: transities, landbouw & handel

20 november 2014 hield de Koninklijke Nederlandse Vereniging Het Comité van Graanhandelaren zijn jaarvergadering in de Beurs in Rotterdam. Transitiefocus was de derde en laatste spreker. De rol van graanhandel en van internationale bedrijven kwam aan bod in Harry’s verhaal over diepliggende issues in de voedingssector. Het Comité heeft de eerbiedwaardige leeftijd van 142 jaar. Het ‘vermogen tot aanpassing aan de eisen van de tijd’ (woorden jubileumboek Het Comité) zal de Vereniging opnieuw van pas komen. Transitiefocus is dankbaar als we daar aan hebben kunnen bijdragen. Hier de pdf van onze lezing.

 

Deurne: transities & lokale politiek

Transitiefocus stond voor alle raadsleden van de Gemeente Deurne. We gaven een lezing en waren een dag lang sparringpartner voor alle politici van deze Oost-Brabantse gemeente, waar vragen rond ruimtelijke ordening, besluitvorming en landbouw levensgroot spelen. Samen met Jack van Dijk, Wendela de Ridder en Bas Verbruggen werd het een uitstekende dag vol dialoog, ook over diepliggende zaken. Dank alle politici!

 

IMW Tilburg e.o.: de rol van de innovatiemanager uitgewerkt

Esther van der Valk is een persoonlijke transitiecoach voor de rechterhand van de IMW-directie. IMW is de zorginstitutie in Midden-Brabant die een kernrol heeft  rond de zorgtransitie in Tilburg en omstreken. Onze tools uit de opleiding komen hier in gepersonificeerde vorm terug. Ze helpen om focus te brengen in activiteiten, thema’s van de transitie te structureren, teamresultaten te verbeteren en persoonlijke ontwikkelpaden helder te krijgen. Kortom: beweging maken, volgen en versterken. Daarbij krijgt afscheid nemen van het oude ook volwaardige aandacht.

 

Agrifood Capital: bestuurders in tijden van transitie

In december 2014 gaven we een presentatie aan en gingen we in dialoog met bestuurders van AgriFood Capital, negentien gemeenten rondom Uden. Het ging over landbouw, besluitvorming en over de rol van bestuurders. Initiatiefnemer Jeroen Willems meldde de volgende dag dat hij graag onze transitieleergang naar Brabant wil halen. Voor maart 2015 staan twee vervolgpresentaties op de rol. We schreven een blog voor de site BrabantseAgrofood2020.

 

FMO-Bank: transities & finance

We gaven een spreekbeurt over transities voor FMO Bank in Den Haag. Met dank aan Damaris Mattijssen die ons hiervoor benaderde.

 

Key-groep Breda: transities in de zorg

We spraken voor alle relaties van de Key-groep over transities, zorg en de rol van jij en ik.

 

Grote onderneming Rotterdams havengebied

We werkten samen met de Peterson Groep: een gerenommeerde kwaliteitsonderneming in het Rotterdams havengebied, met vestigingen in 64 landen.

 

Ook samenwerken? Benader ons hier.

TF transparant M

comfortably out of control