Includeren werkt (vaak) beter

Het is een illusie dat onze aanpak een panacee is voor álle transities. Interventies hangen immers sterk samen met de structuur van een sector. Maar in de herfst van 2017 zie ik de includeringsaanpak van Esther en mij wel héel goed uitwerken bij overheidsteams met een complexe agenda: die van agro-food.

De gaten zitten nog in mijn kaken – die week trok mijn orthodontist vijf kiezen – als we de complimenten in ontvangst mogen nemen. We hebben net twee verschillendsoortige teams sámen door onze masterclass Transitie & Positie gehaald.

‘Doel was stap één te zetten in het bij elkaar brengen van twee teams in visie, taal en vertrouwen. Eén team sterk in bewustmaking en concept-innovatie. Het tweede juist in uitwerking en juridische detaillering. Het resultaat is boven verwachting.’

‘Ik ben het steeds belangrijker gaan vinden deze denklijnen uit te rollen over de héle afdeling.’

‘We zouden onze hele organisatie, inclusief bestuurders, hier doorheen moeten halen.’

‘Jullie koppeling van individuele kwaliteiten aan transities is écht uniek.’

‘Ik ben écht heel blij met deze twee dagen. En niet alleen ik.’ 

In overleg met hun afdelingsleiders gaven we de twee groepen een korte versie van onze masterclass Transities & Positie. Met ieder voerden we eerst een gesprek. Elk deed een assessment online. Daarna gaven we een tweedaags programma met transitietheorie, persoonlijke karakters in tijden van transitie, onze praktijkervaringen van afgelopen jaren en hun eigen actuele kwesties, spelend in hun zeer dynamische politieke omgeving. Als toetje vroeg éen groep onze mening over hun organisatie-opbouw in het licht van de transities die gaande zijn in Noordwest Europa.

Wat ben ik blij dat Esther en ik vier jaar lang discussieerden en bléven doorontwikkelen. Wat ben ik blij dat mensen bij de provincie hun nek uitstaken voor ons. Het vergt moed om de fine fleur van een hyperdrukke organisatie tot een tweedaags programma te verleiden rond de zo jonge denklijn Transities & karakters. Het plaatje hieronder is één van gespreksonderleggers.

We geven onze masterclass niet alleen in-company. Ook jíj kunt je ervoor inschrijven. Bijvoorbeeld voor onze herfsteditie. We geven hem in Rotterdam op 1, 2 en 15 november. Daar gaat het over jou in jóuw sector.

Tot dan,
Harry


discussie-onderlegger transitieveld agro, TF

‘Bedrijven hebben verhalenvertellers nodig’, Cor Hospes (column)

de-verhalenverteller---

Verhalenverteller in bedrijven

Uitspraak van Cor Hospes in MT-online over content marketing: ‘Waar bedrijven mee moeten beginnen? Bij het begin, namelijk met de vraag wie je bent. Wat is je verhaal? Veel bedrijven weten niet wie ze zijn of waar ze voor staan’. Cor, helemaal met je eens, maar dat is niet alleen nodig voor content marketing. Ook bij ingrijpende veranderingen, transities, zijn verhalen belangrijk. Ze geven het kader. Ze schetsen een visie op de historie van het bedrijf of op de branche en de rol in de samenleving. Daarmee snappen mensen beter dat er gebeurt wat er nu gebeurt.

Verhalen brengen overzicht, geven ruimte voor emotie, verminderen weerstand, leggen (grotere) verbanden en bovenal: brengen hoop.
Wanneer wij met organisaties en bedrijven aan transities werken, dan maken verhalen daar altijd onderdeel van uit. Waar komt deze organisatie vandaan? Wat waren bepalende gebeurtenissen in de historie met grote invloed op de mensen, de cultuur of de dienstverlening? Wat verloren we uit het oog of waar moesten we afscheid van nemen? En kwam er (nieuw) bij? Wat zijn de waarden en de doelen waarmee we startten destijds zijn en hoe is de aansluiting op de behoeftes van nu in de samenleving?

Of je nu iemand het verhaal laat vertellen, zelf als leidinggevende de bühne op gaat of in werkgroepen het verhaal laat ontstaan en opschrijven: elke werkvorm die hier aandacht aan schenkt, geeft mensen steun in die verwarrende overgang van oude naar nieuwe situatie. Daarnaast laten we persoonlijke verhalen ontstaan waarin duidelijk wordt waarom iemand doet wat hij doet, waar zijn (haar) persoonlijke drijfveren liggen en wie hij nodig heeft om de klus te klaren. De verhalen werken aanstekelijk, nodigen uit en geven vertrouwen.

Een van onze opdrachtgevers, haar organisatie zit in het epicentrum van een transitie, zette op intranet haar persoonlijk verhaal van de held die op reis gaat. Mede door dit verhaal melden mensen zich aan om mee te werken aan de transitie die zich voltrekt. Een prachtig voorbeeld.

Wij helpen je graag bij het maken en vertellen van die verhalen in jullie organisatie. Als je met ons wilt oefenen komen wij bijvoorbeeld met een kader. Hoef je niet alles zelf te doen.

Bedrijf met transitiegenen. Kan dat? (column)

Globally operating familiebedrijf met transitiegenen. Kan dat? Yes!

Gisteren ging ik op de koffie bij een oud-deelnemer van onze leergang Transities, een medewerker bij een familiebedrijf met vestigingen in 25 landen. In 1967 werd de oprichter ziek van pesticides die hij gebruikte bij de teelt. Hij ging op zoek naar natuurlijke manieren van bestrijding om zo gezondheid niet langer te schaden. Dat lukte.
Deze missie werd de basis voor het bedrijf. Ze is nu door de directie in een nieuw jasje gestoken. De vernieuwde missie en doelen zijn gepresenteerd aan managers die vanuit de gehele wereld op het hoofdkantoor in Nederland op bezoek kwamen voor een feestelijke week. Met inspirerende lezingen, presentaties en verschillende activiteiten om elkaar beter te leren kennen.
Als start introduceerden de directeuren, middels hun persoonlijke verhaal, waar de nieuwe missie voor staat. Ze ligt dicht bij de startenergie: zorg voor gezond voedsel, gezonde mensen en een gezonde wereld met respect voor het ecosysteem van de natuur.

Waarom is mijn gesprekspartner zo enthousiast over deze week en de nieuwe missie?
En waarom vind ik dit een voorbeeld van een gezond bedrijf dat transitie én op waarden verbinden in de genen heeft?

Ten eerste daar zij het lef hebben een totaal andere koers te varen dan andere, veel grotere bedrijven in deze sector. Ze zijn allereerst waardegedreven en pas daarna winstgedreven. Dichter bij huis bewonder ik:

  • De missie is een nieuwe vertaling van de oprichter en spreekt mensen aan in het hart: hun wens een gezonde wereld achter te laten voor kinderen en kindskinderen;
  • persoonlijke verhalen van directie nodigen managers en medewerkers uit hun eigen verhaal te vertellen. In een workshop storytelling oefent iedereen met zijn eigen verhaal: waarom zit ik hier. Elkaars verhalen horen verbindt ook op emotionele lagen;
  • alle buitenlandse gasten van dit familiebedrijf schoven aan voor het diner bij medewerkers thuis en de avond daarop zaten ze aan de eettafel bij de directie thuis. Deze informele setting en gastvrijheid is een expressie van hun essentie: samen aan het werk;
  • de mensen staan open voor en zijn nieuwsgierig naar oplossingen die buiten de gebaande paden liggen;
  • conserverende en explorerende krachten in de directie houden het bedrijf in evenwicht. Intussen groeit de onderneming mee met wat er in de markt en in de sector gebeurt. Innovatie wordt geleidelijk als vanzelfsprekend in het productieproces opgenomen
  • de derde generatie is op her en der werkzaam in het bedrijf en is trots op waar ze voor staan. Zij waarborgt de continuïteit in betrokkenheid van de familie
  • er is nog steeds een ‘no nonsense’-cultuur en aanpak van de oorspronkelijke tuinders voelbaar en herkenbaar als je door de voordeur komt.

Dus:
– zolang de directie trouw blijft aan de oorspronkelijke drive,
– men alert is om regelmatig de toegevoegde waarde van het bedrijf naast de actuele behoeften en vragen uit de samenleving te leggen,
– en het bedrijf daar lessen uit trekt en zich aanpast,
voorzie ik een glanzende toekomst voor dit bedrijf en daarmee een gezondere wereld. Stiekem ben ik trots dat wij met onze leergang een kleine bijdrage leveren, getuige het trotse gezicht van de medewerker als hij over zijn bedrijf en zijn werkzaamheden vertelt en over de sporen die contact met ons bij hem achterliet.

Esther

 

TF transparant M

being comfortably out of control

Mens in tijden van transitie (column)

Op www.Duurzaamnieuws.nl verscheen deze week een tekst van onze hand. Dank hoofdredacteur Peter van Vliet voor plaatsing.

Waar is de mens in tijden van transitie?

Van: op 16 september 2014 | categorie: Inzicht

67Eerst even een technisch verhaal. Ik herinner me hoe de directeur van de Amsterdamse RAI me vertelde dat zijn leden behoorlijk ongelukkig waren met het succes van de Toyota Prius II. Geen van de concurrenten had op dat moment een patentportefeuille op hybride auto’s. Ze hadden de Prius I min of meer als grap afgedaan.

De geschiedenis herhaalt zich in afgezwakte vorm. Als ik dit schrijf zet Hyundai zijn eerste IX35 Fuel Cell (waterstofmotor) op Nederlands kenteken. De auto rijdt 600 km, tankt in vier minuten en kent helemáál geen uitlaatgas. Brandstofcel plus motor zijn weinig groter dan bij benzine. California, Noorwegen,  Zweden, Denemarken, Engeland, Duitsland en België gingen ons voor. Een verbond met Linde Gaz zorgt voor een netwerk van waterstofstations. Brussel kan nu de emissie-eisen naar een volgend niveau brengen. Beleidsdocumenten ademen de verwachting dat waterstof na 2020 de rest van de samenleving naar zijn hand zet – het wordt een banenmotor.

2020? Oeps, da’s snel. Het betekent een afscheid van de eeuw waarin fossiele brandstoffen zowat alles bepaalden. Begrijpelijk dat aandeelhouders Shell en ExxonMobil dwingen de opgevoerde waarde van fossiele vindplaatsen tot reële proporties terug te brengen. De dag dat de EU CO2-verkeersemissies verbiedt – helemaal niet denkbeeldig – verliezen deze olie-fanten hun beurswaarde. Schoon, stil, leveringszeker en geo-stabiel zijn de dromen achter onze energietransitie. De sector stoelde hiervóór juist op vrijheid, emancipatie en status. Nederland kent 4200 fossiele stations en pas een stuk of vijf met waterstof maar ieder houdt zijn adem in. En passant verliest de auto in grote steden zijn aantrekkingskracht, schiet de electrofiets door het plafond en worden schone lucht, gezondheid, verblijfkwaliteit en biodiversiteit prioriteit. Verkeer en vervoer is in transitie en ieder ondervindt de gevolgen

Transities speelt niet enkel bij verkeer & vervoer. Zorg. Bouw. Finance. Ruimtelijke ordening. Journalistiek. Wetenschap. Energie. Landbouw. Besluitvorming. Ons land verandert in sneltreinvaart en diepgaand en de één na de andere dominosteen komt daarbij aan bod.

Het kan niet anders of ook jij, lezer, ervaart de effecten hier al van. Wat doe jij als individu tegen dit decor?

Sinds twee jaar werken Esther van der Valk en ik samen aan die vraag. Systemen blijven overeind zolang mensen ze overeind houden. Maar daalt systeemzekerheid naar nul, dan wordt ’t individu belangrijk. Wat doen mensen in tijden van transitie?

Esther is een door de wol geverfde coach van personen en organisaties in verandering. Ikzelf ben transitie-expert. We kwamen erachter hoe het antwoord op de vraag samenhangt met je karakter, je achtergrond en levenservaring. En met jouw opstelling in wisselwerking met je plek en omgeving. We wijzen klanten op analogieën tussen transities. We attenderen ze op hun eigen valkuil. We maken ze attent op processen van rouw. Op agressie, hoop, frustratie en de aanleiding in typische situaties om te ontsporen. Zo krijgen ze inzicht in het grotere geheel en leren ze het te vertalen naar strategie in de eigen omgeving. We hebben een taal ontwikkeld om te benoemen wat er gebeurt. Daarmee wordt het makkelijker medestanders te werven, of ze nou tot het establishment horen of tot vernieuwende niches. Er ontstaat een groot verhaal (wat gebeurt er in de sector of branche?) en een klein verhaal (wat doe ik op dit speelveld?) waarmee men de bühne op kan.

Een transitietijd is wezenlijk anders dan we gewend zijn. In de masterclass ‘Transitie – Jouw Positie?’ leer je hoe jij je daarin ‘lichtvoetig’ kunt bewegen.

Harry te Riele over transitiedenken

 

Emoties? Begin bij het einde! (column)

Organisatieverandering en transities – woorden die inmiddels omgeven zijn door emoties.  ‘Omgeven door weerstand zul  je bedoelen’, menen veel managers. Is dat zo?

Is weerstand niet gewoon ‘trouw zijn aan afspraken, doelen en waarden uit het verleden’?
Is weerstand misschien ook ‘het niet in eigen woorden kunnen uitleggen waarom deze verandering nu plaatsvindt’?
Is weerstand niet ‘het niet weten wat er voor in de plaats komt’? Of het gevoel hebben niet mee te mogen/kunnen doen aan al die verandering?

Het helpt met elkaar bij veranderingsprocessen expliciet uit te spreken wat er verloren gaat en waar we trouw aan willen blijven. Carl E. Schorske schreef in “Thinking with history’ dat ‘geschiedenis’ geen antwoorden had op de vragen van het modernisme (1945-2000). Maar dat verandert momenteel. We kijken nu juist vaak terug naar de oorsprong van systemen, de onderliggende  waarden. Wat was oorspronkelijk de bedoeling en wat past daarvan nog in de huidige samenleving? Door daarbij stil te staan erken je de waarde van die oorsprong en krijg je samen scherp waar je nu staat.

Dus zeker doen, dat af en toe eventjes stilstaan, als je met jouw organisatie in een transitie zit.
Maar nog belangrijker is het om de droom scherp te krijgen. Waar willen we naar toe gezien de wereld van vandaag?

Hoe was het ook weer? “Wanneer je met mensen een schip wilt bouwen, leer ze dan eerst verlangen naar de eindeloze zee” (vrij naar Antoine de Saint Euxpéry)

Begin dus bij het einde en let op losse eindjes en rafelrandjes met het verleden. Zo wordt het uitzicht aanlokkelijker en wordt het kind niet met het badwater weggegooid.

Zie je binnenkort? Mail of bel ons gerust.

Esther van der Valk

TF transparant S

being comfortably out of control

Een vloeibare organisatie (column)

‘Op zoek naar een vloeibare organisatie’. Ik lees deze woorden in een brief uit 2002 en besef dat mijn drijfveren en droom sindsdien nooit wijzigden. ‘We zijn op zoek naar een vloeibare organisatie, die zich steeds als vanzelfsprekend aanpast aan de veranderende omgeving’.
Het klopt nog steeds. Of ik nu mensen begeleid in hun persoonlijke transitie of met Harry deelnemers aan onze leergang leer de brug te worden tussen de nieuwe toekomst en de vertrouwde waarden van bestaande systemen. Vloeibaar, flexibel en verbindend. Het grote verhaal uitleggend (waarom zijn we waar we nu staan), mijn droom vertellend (dit wil ik) en met elkaar betekenis gevend (dit gaan we samen doen).
Mijn droom is ‘het neerzetten van Palau’s – paleizen met elkaar gebouwd. Tien jaar geleden zag ik het Palau de la Música Catalana. Het raakte mijn hart – de bouw, de gemaakte keuzes, de uitvoering, de renovatie, zelfs de rondleiding – alles klopte. Het haalde steeds het beste naar boven bij de betrokkenen. Voor mij staat dát voor het bouwen en onderhouden van een vloeibare organisatie waarin mentaal en fysiek plek is voor andere invalshoeken en nieuwe oplossingsrichtingen. Het beste geven wat je te bieden hebt. Samen betekenis geven en groeien in verbinding met wat er actueel speelt in de samenleving.

Wat wordt jouw Palau? Kunnen wij helpen misschien?

Barcelona

Kijk bij onze driedaagse masterclass.

Esther van der Valk

 

TF transparant S

Being comfortably out of control